Het ziekteverzuim in België stijgt jaar na jaar. Terwijl HR-afdelingen druk cijfers analyseren en een verzuimbeleid opstellen, wordt een cruciale factor vaak over het hoofd gezien: de rol van de teamleider. Want achter elke verzuimstatistiek zit een mens met een directe leidinggevende die het verschil kan maken.
Het probleem: teamleiders in de knel
Teamleiders zitten vandaag tussen hamer en aambeeld. Van bovenaf ondervinden ze druk om resultaten te behalen en het werk draaiende te houden. Van onderaf worden ze geconfronteerd met medewerkers die kampen met stress, privéproblemen of een gebrek aan motivatie. Het is een moeilijke balans.
Een uitdaging die vaak al start vanaf de aanstelling. Veel teamleiders groeien door vanuit hun technische expertise, niet omdat ze over bewezen leiderschapskwaliteiten beschikken. Ze krijgen een team en moeten het "maar" beheren. Alleen is teamleiderschap veel meer dan taken verdelen en deadlines controleren.
Verzuim bij slecht leiderschap
Wat doen teamleiders die geen aandacht hebben voor het menselijke aspect van hun taak? Ze gaan moeilijke gesprekken uit de weg of hanteren een ‘harde’ aanpak zonder veel begrip. Vaak omdat ze niet over de juiste handvatten beschikken.
Heel concreet uit slecht leiderschap zich als volgt:
- Een medewerker die signalen geeft van overbelasting of privéproblemen wordt niet tijdig aangesproken. De teamleider hoopt dat alles wel goed komt of dat de medewerker zich wel zal herpakken.
- Of het tegenovergestelde, de leidinggevende reageert alleen bestraffend zonder de situatie te bevragen.
Ondertussen maskeert die teamleider vaak de problemen. Het werk van uitgevallen collega's wordt stilletjes overgenomen, fouten worden na de uren rechtgezet, en naar het management toe lijkt alles onder controle. Totdat de situatie begint te knellen.
Het resultaat? Medewerkers werken door met kleine klachten vanwege de hoge werkdruk, totdat ze uiteindelijk langdurig uitvallen. Of ze verliezen hun motivatie en glijden langzaam het verzuim in. En hetzelfde voor de leidinggevende. Die riskeert ook uit te vallen, bijvoorbeeld met een burn-out, omdat hij of zij probeert te compenseren.
"Tegen dat HR betrokken wordt in het verhaal, is het meestal te laat. Niet vijf na twaalf, maar tien na twaalf. Het verzuim is dan al een feit, terwijl het misschien te voorkomen was."
- Stacey Evrard, Business Manager, SD Worx Professionals
De oplossing: investeren in leiderschapsvaardigheden
Het goede nieuws? Veel verzuim is te voorkomen door betere teamleiding. Het begint met het erkennen dat teamleiders meer nodig hebben dan alleen vakexpertise. Leer hen om:
- open communicatie te stimuleren
Een veilige omgeving creëren waar medewerkers hun problemen kunnen delen voordat ze escaleren. Dat betekent regelmatig check-ins houden, niet alleen over werkresultaten maar ook over welzijn. Afwisselen tussen formele en informele contactmomenten is daarom een goed idee.
- signalen vroegtijdig op te pikken
Leren herkennen wanneer iemand zich wat minder in zijn vel voelt en daar tijdig op inspelen. Het gaat om kleine signalen: iemand die normaal altijd vrolijk binnenkomt en plots stil is, of iemand die regelmatig te laat komt terwijl dat eerder nooit gebeurde.
- goede gesprekken te voeren
Het is niet aan teamleaders om meteen met oplossingen te komen. Teamleaders moeten leren eerst actief te luisteren, door vragen te stellen als: "Wat heb jij vandaag nodig om hier wel terug te kunnen staan?" in plaats van direct te vertellen wat er moet gebeuren.
Belangrijk: Bedrijven moeten beseffen dat niet alle problemen op teamleiderniveau op te lossen zijn. Het moet voor iedereen, maar zeker ook de teamleaders, duidelijk zijn wanneer er hulp – van HR, de preventieadviseur of extern – ingeschakeld kan worden.
Van reactief naar proactief
Een concrete case illustreert de impact: een nieuwe teamleider had een medewerker die regelmatig afwezig was en fouten maakte. In plaats van het gesprek aan te gaan, corrigeerde de teamleider 's avonds zijn werk. Zo groeide aan beide kanten frustratie. De manager zag alleen de fouten, terwijl de medewerker zich geviseerd en gecontroleerd voelde. Na enkele maanden, toen de situatie bijna onhoudbaar werd, bleek dat het medewerker thuis een jong kind met veel problemen had. Geen onmogelijke of onherkenbare situatie die men met de juiste aanpak veel eerder en beter had kunnen aanpakken.
"Had de teamleider proactief een open dialoog gestart, dan had de medewerker zich veilig gevoeld om de uitdagende privésituatie te delen. Nu werd enkel het negatieve werk benoemd, met een vicieuze cirkel als gevolg. Samen hadden ze dan met HR naar oplossingen kunnen zoeken om de medewerker op een correcte manier te ontlasten."
- Stacey Evrard, Business Manager, SD Worx Professionals
Kleine stappen met grote impact
Teamleiders kunnen morgen al beginnen met eenvoudige acties:
- Start een dialoog. Ga het gesprek aan in plaats van problemen weg te moffelen of alleen te veroordelen.
- Geef erkenning. Vertel mensen naast wat ze fout doen, ook wat ze goed doen. Positieve feedback kan een groot verschil maken voor iemand die op de rand van een burn-out staat.
- Creëer een veilige omgeving. Zorg ervoor dat medewerkers durven te vertellen wanneer ze het moeilijk hebben en ze geen schrik moeten hebben voor sancties of een stigma.
Het is een open deur, maar er is vooral een andere mindset nodig. Van controleren naar coachen. Van reageren naar voorkomen. Van cijfers analyseren naar mensen zien.
Kortom, bedrijven die investeren in hun teamleiders, investeren in hun mensen. En dat toont zich niet alleen in lagere verzuimcijfers, maar ook in betere retentie, hogere motivatie en uiteindelijk in betere bedrijfsresultaten.
SD Worx Professionals ondersteunt organisaties bij het ontwikkelen van teamleiders door middel van gerichte leiderschapstrainingen en coaching. Geef je teamleaders de nodige skills om goede leiders te worden.
